الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه (9 جلدی)

الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه همان شاهکار ماندگار و ارزشمند حکیم صدرالمتألهین ملاصدرای شیرازى است که به روشنى سیماى مکتب مستقل و منسجم او را ـ که بحق «حکمت متعالیه» نامیده است ـ جلوه‌گر مى‌سازد. ملاصدرا خود، نام این کتابش را الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه (الأربعه) گذاشته که پس از او این کتاب بیشتر بنام اسفار اربعه معروف شده است. در زمان ملاصدرا پس از شفا کتاب جامعى که همه مسائل فلسفه مشائى را داشته باشد و منصفانه و از دید فلسفى به همه مسائل نگریسته باشد وجود نداشت و کتب نسبتآ جامع، فاقد بسیارى از مسائل و دیدگاهها بود و از آن گذشته به فلسفه اشراقى و عرفان و سخنان متکلمین نمى‌پرداخت. بهمین دلیل در زمان صدرالمتألهین جاى کتاب جامع فلسفى که حاوى عمده مسائل کتب کلامى معاصر و تحلیل و پاسخ مسائل فلسفه سینائى باشد و در عین حال به عرفان و حکمت اشراق نیز نظر داشته باشد، خالى بود و یا اگر کتبى بود وى آنها را براى جامعه شیعى نوبنیاد و معاصر خود، کافى نمى‌دید. از اینرو صدرالمتألهین ـ همانگونه که خود در مقدمه کتاب اسفار مى‌گوید ـ همواره در آرزوى تألیف کتاب جامعى بود که شامل عمده آراء قدماى مشائى و نیز آراء حکماى اشراقى و رواقى باشد و پاسخ متکلمان فیلسوف‌نما را داشته باشد، و همچنین درصدد بود که مجموعه‌اى فراهم گردد تا وسیله‌اى شود که آراء و استدلالات بکر و نوآوریهاى گرانبهاى خود را به سمع و نظر حکمت‌آموزان برساند، ولى موانع به وى اجازه این کار را نمى‌داده، تا آنکه بحکم حاکم غیبى و امر آمر ملکوتى دستور مى‌یابد و این بناى رفیع را بنیان مى‌کند و سى‌سال پاى آن عمر گرانبها مى‌گذارد تا آنرا به انجام مى‌رساند.