تاریخ تصوف در اسلام (تطورات و تحولات مختلفۀ آن از صدر اسلام تا عصر حافظ) 2جلدی

جلد نخست این مجموعه با عنوان «تاریخ عصر حافظ» و عنوان جلد دوم و سوم آن که در یک جلد به چاپ رسیده، «تاریخ تصوف در اسلام» می‌باشد. جلد اول، بررسی و شرح تاریخ ایالت فارس و اطراف آن در قرن هشتم هجری را در بردارد و به کاوش بر تأثیر آن بر فکر، احوال و آثار شاعر بزرگ این دوره، شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی پرداخته است. نویسنده در فصل اول این کتاب با نام «تاریخ تصوف در اسلام» به بررسی ریشۀ تصوف و مناسبات آن با اسلام و نیز بررسی منشأ اسلامی تصوف می‌پردازد و آن را در مقاطع تاریخی صدر اسلام، قرن دوم هجری، قرن سوم و چهارم هجری بررسی کرده است. در فصل دوم کتاب نیز، نویسنده پس از ارائۀ تعریفی از آیین تصوف، مقامات و احوال سالک مانند؛ توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، توکل، رضا،مراقبت، قرب، محبت، خوف و رجا، ذکر، فنا، سماع، یقین و معرفت را بیان کرده است. وی در فصل پایانی این جلد نیز، به معرفی فرقه‌های مختلف صوفیه تا اواسط قرن پنجم هجری پرداخته است. جلد دوم و سوم کتاب در موضوع عرفان و تصوف اسلامی نگارش شده و چنانکه در عنوان کتاب آمده، درباره تطوّرات و تحوّلات تصوف از صدر اسلام تا عصر حافظ شیرازی بحث می‌کند. تصوف یا عرفان، در نزد مسلمین عبارت است از طریقۀ مخلوطی از فلسفه و مذهب که به عقیدۀ پیروان آن، راه وصول به حق، منحصر بدان است و این وصول به کمال و حق، متوقّف است بر سیر و تفکر و مشاهداتی که مؤدّی به وجد و حال و ذوق می‌شود و در نتیجه به نحو اسرار آمیزی، انسان را به خدا متصل می‌سازد. پیروان این طریقه، به صوفی و عارف و اهل کشف معروف‌اند و خود را اهل حق می‌نامند. این کتاب، اندیشه‌های اهل تصوف را بررسی کرده و به تبیین ابعاد تاریخی و معنایی تصوف اسلامی پرداخته است.