تبارنامه حوزه و روحانیت (از صدر اسلام تا پهلوی اول) مؤلف عبدالرحیم اباذری

مروری بر تاریخ هزارساله «حوزه‌های علمیه شیعه» و فراز و نشیب‌های آن از ابتدای پیدایش تا زمان پهلوی اول است. در این پژوهش نخست دورنمایی از ساختار و تشکیلات روحانیت ارایه شده سپس سیر تاریخی حوزه و روحانیت از دوران غیبت امام زمان(عج) و فراز و نشیب‌های آن بررسی شده است. نگارنده در همین راستا به چگونگی تدوین قرآن و حدیث توسط علمای شیعه اشاره کرده و نقش آنان در تالیف و تدوین کتب حدیثی و رجالی را بیان نموده است. آنگاه به تاسیس حوزه‌های مهم شیعی در نجف، سامرا، کربلا، قم، اصفهان، مشهد، همدان، تهران و تبریز پرداخته و تاریخچه‌ای در این زمینه ارایه نموده است. در بخش دوم کتاب نگارنده تاریخچه‌ای از حضور علمای مسلمان از زمان پیامبر اسلام(ص) تا عصر غیبت ارایه نموده و حضور سیاسی و اجتماعی روحانیت در عصر غیبت کبری به‌ویژه در دوران حکومت آل‌بویه، صفویه و قاجاریه و در عصر حکومت رضاخان اشاره کرده و حضور آنان در عرصه‌های علمی و سیاسی را پررنگ توصیف کرده است.