


تاویلات قرآن حکیم مشهور به تفسیر ابن عربی (دوره دو جلدی) محقق مسعود علیا
این کتاب ترجمۀ کتاب تأویلات القرآن الحکیم منسوب به به ابن عربی، اما تألیف و نگارش شیخ عبدالرزاق کاشانی است. تأویلات القرآن گرانقدرترین اثر کاشانی است و آن را میان تفاسیر باطنی می توان اثری منحصربه فرد دانست. در این اثر عبدالرزاق تفسیر قرآن را به شیوۀ تأویلی مبتنی بر کشف و شهود فراهم آورده که برگردان آن در دو مجلد سامان یافته است. مجلد اول دربرگیرندۀ مقدمۀ مؤلف و تأویل سوره های آغازین قرآن تا سورۀ مریم است و جلد دوم مشتمل بر سورۀ طه تا انتهای قرآن است. برای تأویلات القرآن نه تنها در میان متشرعه بلکه در میان تفاسیر متصوفه نیز نمی توان نظیری یافت. از قرن سوم به بعد تفاسیری از بخشی از یک سوره یا قسمتی از قرآن یا تمام قرآن به دست رسیده که در آنها نشانه هایی از ذوق و تأویل باطنی را می توان یافت. اما تأویلات القرآن در حدود یک قرن پس از دوران شیخ اکبر و در زمانی به رشتۀ تحریر درآمد که اندیشۀ متصوفه با طرح نظریات ابن عربی و رواج آن توسط قونوی و شاگردانش به اوج خود رسیده بود.

