درسنامه تاریخ تحلیلی اهل بیت(ع) نویسنده مجید حیدری نیک

تاريخ اسلام مانند هر علم ديگري نياز به تقسيم‌بندي و جدا‌سازي مباحث و رويدادهاي گوناگون دارد تا با ارائه مطالب به شكلي خاص و در قالبي مشخص، دانشجويان را به اهداف مورد نظر سوق دهد. كتاب‌هاي نگارش‌يافته در موضوع تاريخ اسلام، تا امروز با دو روش به تقسيم‌بندي تاريخ اسلام پرداخته‌اند: بعضي مورخان، محور مباحث را شخصيت‌ها و چهره‌هاي بزرگ قرار داده و بر همين اساس، از زندگاني پيامبر(ص) آغاز كرده و سپس به زندگي هر يک امامان معصوم(ع) پرداخته‌اند. برخي نيز عنصر زمان را محور مباحث قرار داده‌اند و تاريخ زندگاني ائمه^ را در قالب بحث از خلفاي هر دوران پي‌گيري كرده‌اند. اين دو روش به علت جامع نبودن و توجه نداشتن به حركت هدف‌دار تاريخ، فاقد تقسيم‌بندي مستند و جهت‌دارند. در اين کتاب با شيوه‌اي نو و بدون اشکالات فوق، به تاريخ اسلام پرداخته شده است: ابتدا به بررسي تحليلي جامعه پس از رحلت پيامبر(ص) مي‌پردازد؛ سپس وضعيت جامعه را در آستانه غيبت صغري از حيث شرايط اجتماعي و فكري حاكمان سياسي اين دوره و وضعيت فكري، سياسي و اجتماعي شيعه بررسي مي‌کند. در فصل سوم به تاريخ غيبت صغري و آغاز و انجام آن پرداخته و سرانجام در بخش پاياني، عصر غيبت کبري و حوادث و سير انديشه در اين دوران را بررسي مي‌کند.