ایران کلده و شوش نویسنده مادام دیولافوا ترجمه علی محمد فره وشی

شامل خاطرات خواندنی «مادام دیولافوا» (Dieulafoy) در مدت حضور در ساوه و آوه در دهه 1880 میلادی است. ...رونق و شکوه خوزستان در پایان امپراتوری ساسانیان با وجود شهرهای گندی شاپور ، ایوان کرخه ، رامهرمز ، شوشتر ، سوسنگرد(باستان) ، اهوازدشیر و.. به اوج خود رسیده بود. این منطقه مرکز پویایی و بسیاری از رویدادهای تاریخ ایران باستان بود. ماجرای ظهور و قتل مانی در رامهرمز و جندی شاپور، ساخت مراکز دانشگاهی در خوزستان و بسیاری دیگر، همگی نشان دهنده مرکز اصلی پویایی ایران پیش از اسلام بوده است. سرانجام در سده های چهارم هجری به بعد زوال خوزستان به دلایل متعدد آغاز گردید. «خوزستان» در دوران باستان، به‌ویژه، در دوره هخامنشی به دو ناحیه تقسیم می‌شد: بخش‌های شمال و شمال شرقی که انشان (انزان) نام داشت و سرزمینهای باصفا و کوهستانها و جنگلهای فراوانی را شامل بود و دشتهای حاصلخیز و جلگه‌ای جنوبی که دارای آب و هوای گرم و مرطوب و دشتهای حاصلخیز و جلگه‌ای سرسبز و پرآب بوده که به قاره‌ای کوچک و مستعد می‌مانست. بخش‌های جنوبی که «عیلام» نام داشته یادآور تمدنهای دیرینه خوزستان است و بشدت تحت تأثیر فرهنگ «میان‌رودان» بوده و جغرافیای وسیعی را شامل می‌شده که حد فاصل لرستان و خوزستان و سواحل خلیج فارس امروزی است...