تاریخ تذکره های فارسی نویسنده احمد گلچین معانی نشر دانشگاه تهران 2جلدی

واژه تذکره معانی گوناگون دارد، از جمله : به یادآوردن ، یاد کردن ، یادآوری ، آنچه موجب یادآوری شود، وسیله تذکر، یادگار و غیره (ابن منظور، ذیل «ذکر»؛ دهخدا، ذیل ماده ).کتابهای گوناگونی در موضوعات مختلف و با عنوان تذکره ، به عربی و فارسی ، وجود دارد و به نظر می رسد که مؤلفان آنها در انتخاب این واژه برای عنوان کتاب ، به معنای آن (یادآوری ) التفات داشته اند. این واژه برای کتابهای شرح حال صوفیان و خطاطان و علما و از همه بیشتر شاعران و ادیبان به کار رفته به طوری که بتدریج اصطلاحی برای کتابهای شرح حال شاعران شده است (برای نمونه رجوع کنید به دهخدا، ذیل «تذکره »). این واژه در عنوان بسیاری از کتابهای عربی با موضوعات گوناگون دیده می شود که برخی از آنها عبارت اند از: تذکره ابن المعتز (متوفی 296)، تذکره الخواص از سِبط ابن جوزی (متوفی 654) و تذکره النبیه فی ایام المنصور و بنیه از ابن حبیب حلبی که به سبب دربرداشتن شرح زندگانی امیران و بزرگان اهمیت فراوانی دارد