کتاب متن و ترجمه تفسیر روایی البرهان فی تفسیر القرآن (10 جلدی ) نویسنده سید هاشم بحرانی ره ترجمه صالحی نجف آبادی

البرهان‌ فى‌ تفسير القرآن‌، از مهم‌ترين‌ تفاسير روایی شیعه ، تألیف سید هاشم بحرانی (حدود 1050ق-1107ق یا 1109ق). نویسنده در این تفسیر به تناسب آیات قرآن کریم، به موضوعات‌ فقهی، قصص‌، احادیث نبوی و فضايل‌ اهل بیت(ع) اشاره کرده است‌. بحرانی اخباری است و تفسیر وی با این رویکرد نوشته شده است. مفسران و پژوهشگران، اشکالات و انتقاداتی بر برخی مطالب آن وارد کرده‌اند. این تفسیر فقط روایات تفسیری آیات قرآنی را گرد آورده و مؤلف از تحلیل، ارزیابی و اجتهاد درباره معانی آیات که در تفاسیری مانند التبیان دیده می‌شود، پرهیز کرده است. مولف در ابتدای کتاب مینویسد من روایات را از کتب معتبر، قابل اعتماد و مورد رجوعی، انتخاب کردم که مؤلفین آنها از مشایخ معتبر و علمای منتجب هستند. (در مقدمه 16، مصادر کتاب و مولفان آنها را بیان می‌کند) می‌فرماید: اغلب روایات را از طریق امامیه نقل کرده‌ام، البرهان تفسیری است روایی، مربوط به قرن یازدهم که مؤلف آن بر اساس تفاسیر روایی قدمای امامیه، مانند فرات، عیاشی، محمد بن عباس ماهیار، علی بن ابراهیم، تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (علیه‌السلام) و برخی تفاسیر دیگر دست به جمع آوری روایات اهل بیت (علیهم‌السلام) زده است و هدف مؤلف آن گردآوری و تنظیم آنها بر اساس ترتیب سوره‌های قرآن بوده است. این تفسیر، در این جهت مانند دیگر تفاسیر روایی، به نقد و توضیح روایات دست نزده و از خود توضیحاتی نیاورده است; بلکه از کتابهای شیخ رجب برسی و جامع الاخبار و تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (علیه‌السلام) نقل کرده است. منابع روایی او بیش از 58 عنوان است. بحرانی در آغاز تفسیر، مباحثی را در باب فضل علم و متعلم، فضل قرآن، جایگاه ثقلین در اسلام و نهی از تفسیر به رأی آورده است. وی در مقدمه، درباره علل تألیف و چگونگی کار خود توضیح می دهد و در همان جا می گوید: «من در مواردی که در آیه‌ای روایتی نیافتم، سخنان علی بن ابراهیم در تفسیر را نقل می کنم، چون کلام او به منزله روایت است؛ زیرا شاگرد امام و منسوب به امام است»