کتاب تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران نویسنده آلفونس گابریل مترجم فتحعلی خواجه نوری (نوریان)

معرفی کتاب تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران کتاب حاضر که اصل آن به زبان آلمانی توسط آلفونس گابریل به رشته نگارش درآمده، اثری است گرانبها که در آن اکتشافات جغرافیایی کاشفان اروپایی در هزاره اخیر شرح داده شده و حاوی اطلاعات دقیق و پر مغزی راجع به کشور ایران می‌باشد. مولف در مقدمهٔ کتاب آورده است: «آنچه در ادوار قدیم یا در قرون وسطی در نتیجهٔ مسافرت تجار و سیاسیون و ماجراجویان و جنگجویان و امثال آنان در مغرب زمین راجع به ایران به اطلاع عامه رسیده است برای معلومات جغرافیایی کنونی این سرزمین امروز فقط اهمیت تاریخی دارد. در نتیجهٔ عملیات مسافرانی که از جنبهٔ سیاسی اقدام کرده‌اند تازه در ابتدای قرن پیش ایران در قلمرو اکتشافات جدید جغرافیایی قرار گرفت و بعضی از عملیات این زمان که بطور مجزا و با بی اعتنایی نیز انجام شده هنوز هم دارای ارزش می‌باشد. اولین هدف استقرار مجدد یک نقشه مطمئن بوده و در عین حال به تحقیقات اقتصادی و مناسبات اجتماعی بیشتر توجه شده بود تا به زمین‌شناسی و شکل‌شناسی سرزمین‌های کشف شده... از زمانیکه موضوع بدست آوردن نفت مورد توجه قرار گرفته کشفیات جدید راجع به ایران شدیدا رو به ترقی گذاشته است...» کتاب شامل دو بخش و بیست و هشت فصل می‌باشد. در بخش اول با نام « پیشقدمان» عناوینی چون یونانیها و رومیان، جغرافیون اسلامی، اولین جمعیتهای مسیحی در ایران، تجار و مبلغین، مسافرت‌های تیمور و تیموریان، فرستادگان ونیزی، طلایه تجار انگلیسی، اولین فرستادگان آلمانی به ایران، مسافرت‌های زمینی به هندوستان از طریق ایران، ژان شاردن و مسافران دیگر فرانسوی معاصر او در ایران، مسافران دیگر در زمان صفویه و ... و در بخش دوم با نام «عملیات تکمیلی» عناوینی چون جاه‌طلبی انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها، در جستجوی آثار باستانی، مأموریت‌های گلدسمید و اولین تحقیقات دربارهٔ زمین‌شناسی ایران، جنگ جهانی اول، اکتشافات ایران در زمان معاصر و ... بررسی شده است.