حکمت انسی و زیباشناسی عرفانی هنر اسلامی

«حکمت اُنسی و زیبایی شناسی عرفانی هنر اسلامی » تالیف زنده یاد دکتر محمد مددپور، و از آخرین آثار تألیف شده اوست. این کتاب در 2 باب ”حکمت هنراسلامی“ و”تاریخ هنراسلامی“ مقوله زیبایی شناسی هنر اسلامی را مورد بحث و بررسی قرار می دهد. باب اوّل شامل چهار فصل با عناوین : حکمت انسی و معرفت شناسی هنر اسلامی ؛ سرآغاز حکمت هنر ؛ هنر حقیقی و حکمت دینی و ادوار هنری است. باب دوّم نیز از چهار فصل : زمینه های پیدایی هنر اسلامی ؛ هنر اسلامی و غیبت اولیای معصوم ؛ هنر مسیحی بیزانسی و صور مختلف هنر اسلامی تشکیل شده است. در تالیف این کتاب از منابع علمی ایرانی ، اسلامی و منابع لاتین بهره برده شده است. مرحوم مددپور در مقدمه کتاب چنین آورده است: « هنراسلامی مانند هر هنر دینی دیگری اصل و جوهرش انتقال پیام الهی از طریق واسطه های خیالی و حسی هنری است بدون تفکیک اثر هنری از پیام الهی. از اینجا در هنر اسلامی زیبایی شناسی صرفا حسی و تزئینات تجملی محض، جایگاهی اصیل ندارد و امری حاشیه ای است. در حقیقت جنبه دکوراتیو و زیبایی شناسانه هنر اسلامی فرع براصل و گوهر پیام و وحی الهی نبوی و ولوی است. » درجایی دیگر مرحوم مددپور با اشاره به غفلت متفکران اسلامی نسبت به نقد معنی و حکمت هنر چنین می افزاید: « حکمای اسلامی کمتر در مقام تفصیل و پرسش حکمی و فلسفی از ذات و ماهیت هنر بودند؛ از اینجا ادبیات و متون اسلامی با مبانی فلسفی و عرفانی و کلامی این پرسش روی به تقلیل نهاده است. بسیاری از این متفکران از حد ارسطو وافلاطون در« فن شعر» و« جمهور» یا همان Politeia فراتر نرفتند. البته حکمای اُنسی عرفا از جمله عطار، مولانا، حافظ و بیدل از این حکم مستثنی هستند. »