فاجعه کریستف شاه نویسنده صامه سه زر مترجم منوچهر هزارخانی

سه‌زر با نمایشنامه فاجعه کریستف شاه (1963) به جهان تئاتر گام نهاد و خشونت رویدادهای فجیع را با آمیخته‌ای از تغزل وارد تئاتر فرانسه کرد؛ درهم‌تنیدگی شاعرانگی و خشونت در زبان و درهم ریختگی واقعیت و فانتزی ویژگی منحصر به فرد آثار نمایشی او است؛ «فاجعه کریستف شاه، نمایشنامه‌ای است نیمه تاریخی، نیمه افسانه‌ای. محل وقوع جزیره هائیتی است و زمان آن اوائل قرن نوزدهم، در عهد سلطنت کریستف که پادشاه قسمت شمالی هائیتی بود. اینها واقعیات تاریخی نمایشنامه‌اند و بقیه، بر مبنای این واقعیات، محصول ذهن هنرمند نویسنده.» پادشاه قلمرویی کوچک در حدود سال‌های 1811 تا 1820، نزدیک به صد سال زودتر از دیگران، کوششی تراژیک را برای استعمارزدایی آغاز می‌کند؛ «اما آفریقای آزادشده کنونی، بلافاصله پس از رفتن سفیدپوست‌ها با وسوسه‌های خاص خود آشنا خواهد شد: وسوسه خودکامگی، وسوسه‌های جادو و آیین‌ها، گذشت‌ناپذیری و کوشش‌های خاصش برای بازآفرینی نوعی سیاه‌ستایی بی‌مانند، بازیافتن تشخصی که بر اثر قرن ها بردگی پنهان، مانده و فاسد شده است....