آیین کشورداری در عهد رشیدالدین فضل الله نویسنده هاشم رجب زاده

رشیدالدین فضل‌الله همدانی طبیب، مورخ، وزیر، اندیشمند و سیاست‌مدار نامی ایرانی از بزرگانی است که تاریخ‌نگاری بود و هم در روند رویدادهای تاریخی دستی داشت. او در مقام یک مدیر و سیاست‌مدار برجسته، تأثیر عمده‌ای در جریان‌های سیاسی دوره‌ای از تاریخ ایران داشته است. این کتاب به بررسی آیین کشورداری در عهد وزارت او می‌پردازد. ابتدا به اندیشه و مشرب رشیدالدین و رسم و راه او در کار کشورداری پرداخته شده، سپس به معرفی نهادها و بنیادهای اداری و اجتماعی زمان او پرداخته شده است. رشیدالدین فضل‌الله همدانی در زمان چیرگی مغول (سلسلهٔ ایلخانان) زندگی می‌کرد. در زمان پادشاهی اباقاخان، پزشک مخصوص او بود و در نزد او احترام و نفوذی به‌دست‌آورد. در زمان ارغون‌خان و کیخاتوخان نیز گام‌های پیشرفت را سپری کرد.در سال 694 قمری/674 خورشیدی غازان خان به سلطنت رسید و سه سال بعد (677 خ) وزیر اعظم خود -خواجه صدرالدین زنجانی- را به قتل رساند و به جای او رشیدالدین فضل‌الله همدانی و خواجه سعدالدین ساوجی را به همراه هم وزیران خود کرد. همچنین در همین هنگام فضل‌الله همدانی ریاست موقوفات شنب غازانی را برعهده گرفت. در سال 703 قمری/682 خورشیدی غازان خان به شام لشکر کشید و رشیدالدین فضل‌الله نیز همراه او بود و در کنار رود فرات رشیدالدین، مؤلف تاریخ وصاف را به نزد غازان برد تا کتاب او را از نظر پادشاه بگذراند. در همین سال غازان درگذشت. پس از درگذشت غازان خان، برادرش سلطان محمد خدابنده اولجایتو برجای او نشست و رشیدالدین فضل‌الله همچنان وزیر و مورد احترام او بود. خواجه سعدالدین ساوجی رقیب رشیدالدین فضل‌الله در سال 712 ق. /691 خ. به دستور سلطان اولجایتو از وزارت عزل و مانند وزیران پیشین دربار مغولان به قتل رسید. برانگیزانندهٔ این کار خواجه علیشاه گیلانی بود که جانشین وزیر کشته شده -سعدالدین ساوجی- شد و پس از مدتی توطئه‌ای علیه خواجه رشیدالدین ترتیب داد که به نتیجه‌ای نرسید.