حیات پس از مرگ نویسنده علامه سیدمحمدحسین طباطبایی

مرگ از نظر اسلام کسانی که به «مرگ» سطحی می نگرند و کسانی که معیار درک حقیقت و واقعیت را «تجربه ی حسی» می دانند - که از پیامدهای آن نفی معاد است - مرگ انسان را نابودی وی فرض می کنند و زندگی انسان را تنها همین زندگی چند روزه، که در میان زایش و درگذشت محدود است، می پندارند؛ اما اسلام مرگ را انتقال انسان از یک مرحله ی زندگی به مرحله ی دیگری تفسیر می کند. به تعبیر علامه طباطبائی، مرگ همان انتقال از عالم ماده به عالم برزخ است؛ یعنی انتقال از نشئه و مرحله ای از زندگی به نشئه و مرحله ای دیگر. به نظر اسلام، انسان زندگانی جاویدانی دارد که پایانی برای آن نیست و مرگ، که جدایی روح از بدن است، وی را وارد مرحله ی دیگری از حیات می کند که کام روایی و ناکامی در آن بر پایه ی نیکوکاری و بدکاری در مرحله ی زندگی پیش از مرگ استوار است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله می فرماید: گمان مبرید که با مردان نابود می شوید، بلکه از خانه ای به خانه دیگری منتقل می گردید. خداوند سبحان می فرماید: (ما خلق الله السماوات و الأرض و ما بینهما الا بالحق و أجل مسمی) (روم:8)؛ خداوند آسمان ها و زمین و آنچه را میان آن دو قرار دارد، جز به حق و برای زمان معینی نیافریده است. یعنی هر موجودی، از آسمان و زمین گرفته تا آنچه در میان آنهاست، وجودشان محدود به اصلی است که خداوند آن را «تسمیه» یعنی تعین و برآورد نموده است . «اجل شیء» ظرفی است که شیء به آن خاتمه می یابد. علامه از این آیه چنین استفاده می کند: مراد از «حق بودن خلقت آسمان ها و زمین و آنچه بین آن دو است»، این است که خلقت آن عبث و بی نتیجه نبوده که موجود شود و بعد معدوم گردد و دوباره موجود گشته و سپس معدوم شود، بدون اینکه غرضی و هدفی از آن منظور باشد. پس عالم هستی تا مدتی معین است؛ چون سراپای عالم با همه ی اجزائش دائم الوجود نیست، بلکه همه فانی و هالک است