تاریخ مهر در ایران نویسنده ملکه ملکزاده بیانی

براي شناسايي كامل اقوام و ملتهاي كهن و معرفت بر احوال ايشان و تدوين گذشته‌ها و تاريخ آنان بايد از جلوه‌هاي مختلف آثاري كه از آنان بر جاي مانده است استفاده نمود.اين مسئله وقتي امكان‌پذير مي‌گردد كه دانشمندان و علماي متخصص در رشته‌هاي فنون مختلف مطالعات كافي و جامعي نمايند كه مورخ با استناد به نتايج تفحصات و مجموع مطالعات انجام يافته آنان به نگارش موضوع مورد نظر بپردازد. در مورد اقوام سرزمين‌هاي باستاني و مراكز بزرگ تمدن مورخان و تذكره‌نويسان آنچه را كه شاهد و ناظر بوده‌اند يا توانسته‌اند به دست بياورند و يا از روايات و اقوال قديمتر استفاده نموده‌اند ضبط كرده‌اند و خدمات آنان قابل تقدير بوده و زحمتي گران به عهده داشته‌اند. گرچه ناديده نمي‌توان گرفت در ضمن تاريخ‌نويسي و شرح و احوال و كيفيت حوادث اغلب مورخان نتوانسته‌اند اصل بي‌طرفي را كه شرط بارز مورخ است رعايت كنند و از جاده انصاف و حقيقت‌بيني دور نشوند. معهذا در معرفي جوامع بشري و تمدن جهان قديم خدمت شايان بكار برده‌اند كه اثرات ذي‌قيمت آنان روزبه‌روز بيشتر ظاهر مي‌گردد و مهمتر جلوه مي‌كند. در دو قرن اخير كه دوران تحولات و اكتشافات شگرف در كليه شئون علوم است بسياري از مسائل غامض و پيچيده كه عقل بشري در حل آن عاجز بود به دست علماي ذي‌صلاحيت و دانش‌دوست كه عمري به مطالعه يا به تكميل و تنقيح مطالعات و تحقيقات ديگران همت گماشتند گشوده گرديد و سرانجام نتايج سودمند آن در زمينه‌هاي مختلف در دسترس اهل فن قرار داده شد. از جمله اكتشافات مهمي كه صورت گرفت خواندن خطوط مختلف دنياي قديم است كه گشايش رمز آن قدم مؤثري به سوي دست يافتن و حقانيت تمدن و مدنيت اقوام بوده پيشرفت در مطالعات جغرافيائي و نژاد‌شناسي ، تاريخ طبيعي ،معرفت‌الارض و اوضاع و تحولات اقليمي ، ‌شناسائي فلزات و تجزيه آن و زبان‌شناسي راه را براي باستان‌شناسان باز كرد و در نتيجه كاوشهاي علمي از صورت نفنن خارج گرديده به دست باستان‌شناسان بصير و مطلع سپرده شد. لذا مورخان امروزي چون گوهر‌شناسان دقيق بايستي با سليقه خاص و ديد باز در تنظيم صفحات تاريخ بالاخص تاريخ تمدن و جامعه‌شناسي از ابزار و وسائل اصلي كه باستانشناسان در دسترس آنان قرار مي‌دهند استفاده كرده با تطبيق اسناد و ديگر نوشته‌ها آن را از صافي حقيقت بگذرانند آنچه را اصيل و با سنجش و مقايسه پسنديده به نظر مي‌رسد قبول نموده و در جاي خود بكار برند و ناباب و غير اصل را بيرون ريزند و مطرود بدانند.