میرزا ملکم خان نویسنده اسماعیل رائین

ملکم در سال 1249 هجری قمری در قصبه جلفا (که اکنون از محله‌های اصفهان است) در خانواده‌ای متوسط زاده شد.2 پدرش میرزا یعقوب سنگ‌تراشی از ارامنه‌ جلفای اصفهان بود که به قولی اسلام آورده بود. ملکم برای تحصیل به فرانسه رفت و پس از بازگشت بارها به ماموریت‌های سیاسی به اروپا سفر کرد. پژوهشگران تاریخ سیاسی ایران وی را از روشنفکران نسل اول ایران می‌‌دانند. کارهای او مجموعه متنوعی از فعالیت اداری، مبارزه سیاسی، انتشار و ترویج افکار آزادی‌خواهی را شامل می‌‌شده و نیز برخی به او اتهامهایی نظیر سوءاستفاده مالی و کلاهبرداری وارد ساخته اند. اما شاید مهم‌ترین کار او انتشار نشریه قانون است که در آشنا کردن نخبگان جامعه ایران در دوره قاجار با مفاهیم حکومت قانون و اصول آزادی‌خواهی سهمی به سزا داشت و از عوامل موثر در جنبش مشروطه ایران بود. او در 1326 هجری قمری در شهر لوزان کشور سوئیس درگذشت. نظم جدید ملکم علاوه بر معلمی دارالفنون مترجم حضور شاه ومستشار ومقرب الحضره میرزا آقاخان نیز شده و در کارهای سیاسی طرف وثوق و شور اعتمادالدوله بود تا اینکه داستان لشکرکشی حسام السلطنه بهرات و اظهار رنجش وزیر مختار انگلیس از دولت ایران پیش آمد و انگلیسها برای تعرض به سواحل خلیج فارس بهانه می جستند یکی از آن بهانه ها این بود که صدراعظم در ملاقات با وزیر مختار انگلیس میرزا ملکم را به عنوان مترجم واسطه قرار می دهد و او نیز چون پدرش میرزا یعقوب با سفارت روس ارتباط دارد اسرار میانه دو دولت را به حریف می رساند. فهرست مرد هزار چهره میرزا یعقوب و پسرش ورود به ایران فراموشخانه انحلال فراموشخانه جمهوریت تبعید ملکم مذهب ملکم و پدرش مشاغل دولتی داستان پول سیاه و...