افعی در مشت نویسنده هروه بازن مترجم فرامرز برزگر

مروری بر کتاب در سال 1948 هنگامى که انتشارات برنارگراسه کتابى با عنوان «افعى در مشت» را از نویسنده اى ناشناس و گمنام با نام اروه بازن منتشر کرد، این کتاب به قول پیربرونل، منتقد و محقق نامدار فرانسه نویسنده اى ناشناس را به جهان ادبیات معرفى کرد که با فصاحت بیان و نشاطى وصف ناپذیر در برابر ناپاکى ها و زشتى هاى اجتماع خود موضع گیرى مى کند. سبک نویسنده در این کتاب میان اتوبیوگرافى و خاطره نویسى از یک سو و تخیل عمیق و فرهیخته از سویى دیگر در نوسان است. این کتاب در حقیقت شرح عصیان و طغیان نوجوانى بر ضد روابط و مناسبات پوسیده و خشن خانوادگى خود است و به تبع آن کلیت جامعه بورژواى فرانسه در نیمه اول قرن بیستم را هدف و منظور قرار مى دهد. «افعى در مشت» مستقیماً موضوع خانواده و روابط خانوادگى، خصوصیات ارثى و تاثیر متقابل انسان و محیط اطرافش را در محیط خانواده که به تعبیر نویسنده کتاب مبناى جامعه بشرى است مورد بحث قرار مى دهد.ژان رزو پسر جوانی که پس از مرگ مادربزرگش ، مادر واقعی‌اش - فولکوش ، که او با نام مستعار «افعی» می‌شناسد - به خانه بازمی‌گردد و کنترل خانواده را به دست می‌گیرد. از این لحظه به بعد، جنگی بی‌امان و روانی میان مادر و پسر آغاز می‌شود که هیچ یک قصد تسلیم ندارند. در رمان درخشان و تکان‌دهنده «افعی در مشت»، هروه بازن خواننده را به دنیای تیره و پر تنش خانواده‌ای اشرافی در غرب فرانسه دهه 1920 می‌برد. ژان رزو، پسر جوانی که پس از مرگ مادربزرگش، مادر واقعی‌اش - فولکوش، که او با نام مستعار «افعی» می‌شناسد - به خانه بازمی‌گردد و کنترل خانواده را به دست می‌گیرد. از این لحظه به بعد، جنگی بی‌امان و روانی میان مادر و پسر آغاز می‌شود که هیچ یک قصد تسلیم ندارند. فولکوش زنی سنگدل، مستبد و سرد است که از هیچ فرصتی برای تحقیر، تنبیه و آزار فرزندانش - به‌ویژه ژان - دریغ نمی‌کند. در مقابل، ژان با ذکاوت و سرسختی خاص خود، به جای تسلیم شدن، نفرت را به سلاحی قدرتمند تبدیل می‌کند و به مبارزه‌ای بی‌رحمانه علیه مادرش دست می‌زند. این رمان نیمه‌خودزندگی‌نامه‌ای، تصویری صادقانه و دردناک از رابطه‌ای ویرانگر، دور از عشق مادری و پر از کینه و نفرت را به نمایش می‌گذارد. بازن با نثری قدرتمند و گزنده، لایه‌های پنهان رفتار انسانی، ظاهر فریبنده خانواده‌های اشرافی، و ریاکاری‌های جامعه بورژوازی فرانسه را به تصویر می‌کشد. «افعی در مشت» داستانی است درباره بقا، مقاومت، و قدرت روح انسان در برابر سخت‌ترین شرایط؛ روایتی تلخ از کودکی‌ای که در سایه نفرت شکل می‌گیرد و به انسانی سرسخت و مصمم تبدیل می‌شود. این شاهکار ادبیات فرانسه، با صداقت بی‌رحمانه‌اش، خواننده را تا پایان داستان مسحور خود نگه می‌دارد و پس از بستن کتاب نیز تا مدت‌ها در ذهن باقی می‌ماند.