ولایت تکوینی و ولایت تشریعی نویسنده آیت الله صافی گلپایگانی

بررسی نقش امامان در عالم خلقت، ولایت تکوینی آنها و ارتباط دادن آن با توحید و اثبات این ولایت برای امام عصر (عج) است. نویسنده، نخست با طرح مقدمات 8 گانه، سعی بسیار در تنزیه ساحت قدس خداوند از وجود هرگونه شریک، همکار، مددکار و ... نموده و از امامان معصوم، به عنوان بندگانی که تنها بنده‏اند و همانند دیگر انسان‏ها بشر و محدودند، یا‏د کرده و با استفاده از آیات قرآن به اثبات مطالب خود می‏پردازد. وی برای ولایت تکوینی امامان، تقسیمات متعددی فرض و در هر کدام نیز مفصل بحث کرده است و در پایان، نتیجه گرفته که ولایت تکوینی را به معنای مجرای فیض گرفتن امامان، تفسیری نادرست و ارتباط دادن آن با برداشت‏های حکما و فلاسفه در واسطه بودن عقول عشره را به شدت رد کرده است. به گفته وی، واسطه فیض بودن امامان باید به گونه‏ای تقریر شود که رایحه شرک، غلو، تفویض و اثبات نقص خداوند در میان نباشد و اگر غیر از این باشد مردود است. وی ولایت تشریعی (تفویض اختیارات در امر دین) را امضای قانون، شریعت و نظامات توسط شارع و اجرای احکام وی می‏داند و پذیرش نظامات غیر شرعی را نوعی شرک و خلاف عقیده توحید دانسته است و اجرای این ولایت را نسبت به پیامبر، با توجه به روایات و آیات، تمام و صحیح، ولی برای امامان، هر چند که معصوم هستند، همراه با تردید و توجیه پذیرفته است.